Không chỉ là một nhà thơ trào phúng nổi tiếng, Tú Xương còn thể hiện trái tim đầy yêu thương qua bài thơ Thương vợ. Đây là tác phẩm cảm động, phản ánh sâu sắc hình ảnh người vợ hi sinh và sự ân tình của người chồng giữa cảnh đời lao đao.
Nội dung bài thơ Thương vợ
Thương vợ
Quanh năm buôn bán ở mom sông,
Nuôi đủ năm con với một chồng.
Lặn lội thân cò khi quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Một duyên hai nợ, âu đành phận,
Năm nắng mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói đời ăn ở bạc:
Có chồng hờ hững cũng như không!
Đôi nét về tác giả Tú Xương
- Tú Xương (1870 - 1907) tên thật là Trần Tế Xương, tự Mặc Trai, hiệu Mộng Tích, Tử Thịnh.
- Quê ở làng Vị Xuyên, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định (trước đây là phố Hàng Nâu, hiện nay là phố Minh Khai, phường Vị Xuyên, TP. Nam Định).
- Các tác phẩm của Tú Xương xoay quanh hai mảng trữ tình và trào phúng.
- Một số tác phẩm tiêu biểu: Vịnh khoa thi Hương, Giễu người thi đỗ, Ông cò, Phường nhơ, Thương vợ, Văn tế sống vợ…
Đôi nét về tác phẩm Thương vợ
- Xuất xứ
- Thương vợ là bài thơ cảm động nhất trong chùm thơ văn câu đối về đề tài bà Tú
- Bố cục
- Phần 1 (4 câu đầu): Hình ảnh bà Tú tần tảo, chịu thương chịu khó hiện lên qua nỗi thương vợ của thi sĩ
- Phần 2 (còn lại): Tình cảm, thái độ của tác giả
- Giá trị nội dung
- Với tình cảm thương yêu quý trọng, tác giả đã ghi lại một cách chân thực xúc động hình ảnh người vợ tần tảo, giàu đức hi sinh
- Giá trị nghệ thuật
- Cảm xúc chân thành, lời thơ giản dị sâu sắc
>>> Tham khảo thêm: Bài thơ Thu ẩm (Nguyễn Khuyến) - Phân tích tác giả tác phẩm
Dàn ý phân tích tác phẩm Thương vợ
- Hình ảnh bà Tú qua nỗi lòng thương vợ của ông Tú
1.1. Nỗi vất vả gian truân của bà Tú
- Nỗi vất vả gian truân của bà Tú được gợi lên qua không gian, thời gian của cuộc mưu sinh buôn bán ngược xuôi:
+ thời gian: là quanh năm, là khi quãng vắng
- quanh năm là không ngừng không nghỉ
- ba từ khi quãng vắng đã gói trong không gian heo hút, rợn ngợp chứa đầy lo âu, nguy hiểm
+ không gian: là mom sông, bãi chợ buổi đò đông
- mom sông là dẻo đất nhô ra ba bề là nước, chênh vênh, cheo leo vô cùng nguy hiểm
- buổi đò đông gợi cảnh chợ bon chen đông đúc cũng nguy hiểm trùng trùng khác nào khi quãng vắng
- Nguy hiểm là thế vất vả là vậy bà Tú vẫn lăn xả nơi đó nuôi đủ năm con với một chồng
- Nỗi vất vả gian truân của bà Tú còn được gợi lên qua hình ảnh Lặn lội thân cò khi quãng vắng:
+ nghệ thuật đảo ngữ cùng các từ láy đã khắc họa rõ ràng chân thực dáng vẻ và công việc nhọc nhằn của bà Tú
+ sáng tạo hình ảnh thân cò từ ca dao khiến tình thương vợ của nhà thơ thấm thía hơn
1.2. Hình ảnh bà Tú với những đức tính cao đẹp
- Bà Tú là một người đảm đang tháo vát chu đáo với chồng con
- Bà Tú là người giàu đức hi sinh:
Một duyên hai nợ âu đành phận
Năm nắng mười mưa dám quản công
⇒ Hình ảnh bà Tú mang vẻ đẹp điển hình của người phụ nữ Việt truyền thống
- Thái độ tình cảm của ông Tú
- Đằng sau những lời tự trào là cả một tấm lòng yêu thương quý trọng, tri ân vợ:
+ thấu hiểu những vất vả, nhọc nhằn của vợ, thương vợ
+ không chỉ thương mà còn biết ơn vợ
- Là con người có nhân cách
+ ông không dựa vào duyên số để trút bỏ trách nhiệm. Tú Xương tự coi mình là cái nợ đời của bà Tú, ông cất tiếng chửi thói đời bạc bẽo nhưng vận nhận lấy trách nhiệm hững hờ của mình
+ ở thời đại mà tư tưởng phong kiến vẫn đeo bám nặng nề một người đàn ông tự nhận là kẻ ăn bám vợ con quả là một nhân cách cao đẹp, một tư tưởng tiến bộ
+ câu thơ kết bài là tiếng chửi thói đời bạc bẽo đanh thép của Tú Xương, ông đang lên tiếng thay cho những số phận hoàn cảnh như mình và vợ mình
- Nghệ thuật
- Sử dụng sáng tạo các thành ngữ: một nắng hai sương, năm nắng mười mưa
- Vận dụng sáng tạo hình ảnh thân cò trong ca dao
- Từ ngữ trong sáng giản dị, mộc mạc mà giàu sức gợi hình biểu cảm
>>> Tham khảo thêm: Bài thơ Nắng mới (Lưu Trọng Lư) - Phân tích tác giả tác phẩm
Tình cảm trong bài thơ Thương vợ không ồn ào mà chân thật, không phô trương mà đầy cảm xúc. Đó là vẻ đẹp của một tấm lòng biết yêu, biết quý trọng người đã cùng mình gánh vác mọi gian lao trong cuộc sống đời thường.
