Khi đất nước bàng hoàng trước sự ra đi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bài thơ “Bác ơi” của Tố Hữu vang lên như tiếng lòng của cả dân tộc. Đó không chỉ là thơ, mà là tiếng khóc tiễn biệt và lời tri ân khắc cốt ghi tâm.
Nội dung bài thơ Bác ơi - Tố Hữu
Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa
Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa...
Chiều nay con chạy về thǎm Bác
Ướt lạnh vườn cau, mấy gốc dừa!
Con lại lần theo lối sỏi quen
Đến bên thang gác, đứng nhìn lên
Chuông ôi chuông nhỏ còn reo nữa?
Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn!
Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời
Miền Nam đang thắng, mơ ngày hội
Rước Bác vào thǎm, thấy Bác cười!
Trái bưởi kia vàng ngọt với ai
Thơm cho ai nữa, hỡi hoa nhài!
Còn đâu bóng Bác đi hôm sớm
Quanh mặt hồ in mây trắng bay...
Ôi, phải chi lòng được thảnh thơi
Nǎm canh bớt nặng nỗi thương đời
Bác ơi, tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông, mọi kiếp người.
Bác chẳng buồn đâu, Bác chỉ đau
Nỗi đau dân nước, nỗi nǎm châu
Chỉ lo muôn mối như lòng mẹ
Cho hôm nay và cho mai sau...
Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già
Bác nhớ miền Nam, nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác, nỗi mong cha
Bác nghe từng bước trên tiền tuyến
Lắng mỗi tin mừng tiếng súng xa.
Bác vui như ánh buổi bình minh
Vui mỗi mầm non, trái chín cành
Vui tiếng ca chung hòa bốn biển
Nâng niu tất cả chỉ quên mình.
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch, chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn.
Ôi Bác Hồ ơi, những xế chiều
Nghìn thu nhớ Bác biết bao nhiêu?
Ra đi, Bác dặn: "Còn non nước..."
Nghĩa nặng, lòng không dám khóc nhiều
Bác đã lên đường theo tổ tiên
Mác - Lênin, thế giới Người hiền
Ánh hào quang đỏ thêm sông núi
Dắt chúng con cùng nhau tiến lên!
Nhớ đôi dép cũ nặng công ơn
Yêu Bác, lòng ta trong sáng hơn
Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi
Vững như muôn ngọn dải Trường Sơn.
Đôi nét về nhà thơ Tố Hữu
- Tố Hữu (1920 - 2002) tên thật là Nguyễn Kim Thành.
- Quê gốc ở làng Phù Lai, nay thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
- Tố Hữu cũng từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong hệ thống chính trị của Việt Nam.
- Ông là một nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam. Đồng thời ông cũng là một cán bộ cách mạng lão thành của Việt Nam.
- Ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.
- Các tác phẩm chính:
- Từ ấy (1937 - 1946)
- Việt Bắc (1947 - 1954)
- Gió lộng (1955 - 1961)
- Ra trận (1962 - 1971)
- Xây dựng một nền văn nghệ lớn xứng đáng với nhân dân ta, thời đại ta (tiểu luận, 1973)
- Máu và hoa (1972 - 1977)
- Cuộc sống cách mạng và văn học nghệ thuật (tiểu luận, 1981)
- Một tiếng đờn (1978 -1992)
- Ta với ta (1992 - 1999)
- Nhớ lại một thời (hồi ký, 2000)
>>> Tham khảo thêm: Bài thơ Đi học (Minh Chính) - Phân tích tác giả tác phẩm
Vài nét về bài thơ Bác ơi
Hoàn cảnh sáng tác
- Ngày 2 tháng 9 năm 1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước đang ở giai đoạn gay go, ác liệt nhất. Cả dân tộc Việt Nam đều vô cùng tiếc thương trước sự qua đời của Bác.
- Bài thơ “Bác ơi!” được ra đời trong những ngày lễ tang ấy như một tiếng khóc tiễn biệt, một “điếu văn bi hùng” bằng thơ.
Xuất xứ
Bài thơ được in trong tập “Ra trận” (1962 - 1971)
Bố cục
Gồm 3 phần:
- Phần 1. Từ đầu đến “Quanh mặt hồ in mây trắng bay”: nỗi đau xót của nhà thơ trước sự ra đi của Bác Hồ.
- Phần 2. Tiếp theo đến “Hơn tượng đồng phơi những lối mòn”: hình ảnh của chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Phần 3. Còn lại: tình cảm của nhân dân dành cho Bác và lời hứa trung thành với Người.
Nội dung
Bài thơ Bác ơi thể hiện nỗi xót xa trước sự ra đi của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đồng thời, tác giả còn khắc họa hình ảnh Bác - một con người sống có lí tưởng, giàu lòng nhân ái, sống khiêm tốn và giản dị.
Nghệ thuật
Sử dụng các biện pháp tu từ, giọng thơ tha thiết, hình ảnh giàu tính biểu tượng…
>>> Tham khảo thêm: Bài thơ Vội vàng (Xuân Diệu) - Phân tích tác giả tác phẩm
Dù thời gian trôi qua, “Bác ơi” vẫn làm lay động trái tim bao thế hệ. Đó là minh chứng cho tình yêu thương, sự tôn kính mà nhân dân Việt Nam dành cho Bác – một tình cảm thiêng liêng không thể nào phai.
